Gebruik je gezonde verstand!

 

En wat is dat dan precies…

‘De zegswijze doelt op je eigen vermogen goed helder te denken om tot een juist inzicht te kunnen komen.’

 

‘Gezond verstand’ impliceert dat er ook zoiets als ‘ongezond verstand’ bestaat. Of dat er op z’n minst verschillende soorten verstand zijn. En dat voelt voor mij direct als iets kunnen kiezen – en dat is waar het precies om draait als meer bewuste vormgever van je leven. Dus hou ik je graag mijn idee van verstand voor.

Met wat boerenverstand kom ik tot het volgende:

Heel simplistisch gesteld zou je verstand kunnen splitsen in een aantal functies, gekoppeld aan tijd (heden, verleden en toekomst). Namelijk, denken in parate kennis en praktische ‘know-how’ ten behoeve van het hier en nu, denken in het verleden, en denken aan de toekomst. (En daarboven hangt een tijdloze innerlijke wijsheid. Deze is meer verbonden met je intuïtie en creativiteit. Maar laten we vooral niet te ingewikkeld denken. Lees voor nu even laten gaan.)

En waarom leg ik je de eenvoudige ‘T(ijd)-splitsing’ voor? Om aan te geven dat er redenen zijn waarom verstand een instrument is dat over onze evolutie heen terecht benut is gebleven – en welke bij-functies ons minder dienen. Want je hebt een enorm voordeel bij het kunnen denken in het heden. Parate kennis en praktische ‘know-how’ om in het nu te kunnen handelen draagt bij aan jouw welzijn in het hier en nu. Bovendien helpt het je ‘begrijpen en leren’ en ‘voorstellen en creëren’, wat op haar beurt weer kan bijdragen aan jouw meer bewust wording. Ik beschouw deze als gezond verstand, de hoofdfunctie van je verstand (wat helemaal overeen komt met de zegswijze).

Vervolgens heb je nog de twee andere functies: denken in het verleden en denken aan toekomst. Boem! Hier sla je vaak door in piekeren, over-analyseren, keuzestress, twijfel en zorgen. Dat lijkt mij ongezond verstand, beter om te beschouwen als bijproducten van je verstand. In principe is Boem! Ho! En dan blijkt het toch meer zoals in het ‘echte leven’, een beetje ongezond is okay (toch even een biertje, wijntje, chippie…) maar beter ga je voor gezond.

Denken is geen alleenheerser

Verstand (ook wel ratio of intellect genoemd) is een instrument waarvan jezelf de functies meer bewust in kunt zetten in je leven. Het leidt jou niet, want jij hebt de keuze je verstand te gebruiken zoals jij dat wilt. Ik stel voor dat je je identificatie met je verstand opgeeft (‘cogito ergo sum’, pfff zo 17e eeuws) en alleen het beste eruit gaat halen. Het gezonde deel. Hoe?

Simpel. Zijn je gedachten negatief of voel je stress opkomen bij bepaalde gedachten (vaak verleden- of toekomstgedachten) dan ervaar je symptomen van het overmatig gebruik van ongezond verstand. Probeer deze gedachten niet te stoppen (dan zit je met een ‘roze olifant’ in je hoofd) en probeer ze niet te voeden (details uit gaan denken). Hoor ze gewoon even aan en ga verder. Besef je dat je deze bijproducten van je verstand niet zo serieus hoeft te nemen. Aan jou de keus.

Denk niet zwart, denk niet wit

En dan tenslotte… al jaren bestaat er de nature-nurture discussie in de psychologie. Dus of genetische bepalingen ons vormen tot wie we zijn of onze omgeving. De wetenschap heeft inmiddels voor beide kampen overtuigend bewijsmateriaal. Let’s agree to disagree…(blijkt ’t toch weer yin-yang). Laten we over gaan in èn-èn: alles zit al in je; je omgeving beïnvloedt mede in hoeverre het naar buiten komt. Wat mij betreft is het ook tijd om een andere discussie zo te beleggen, namelijk die van verstand-gevoel. Die is ook wat mij betreft best zwart-wit (‘zweverig’ vs. ratio). Laten we ons gezonde verstand combineren met ons gevoel (en ook met onze intuïtie en ook met onze ware zelf). Lijkt mij een goed mix om je leven vorm te geven. Wat zegt jouw verstand?

Gebruik je gezonde verstand en til jezelf naar een hoger bewustzijn.