Heb jij identiteit nodig?

 

Hokjesdenken. We doen het allemaal. En hoe zou het zijn om jezelf daarvan te bevrijden?

Voor een lange periode van mijn leven ben ik bezig geweest met wat ik ben – als in mijn ware zelf ontdekken en uitdragen. Mijn mening, intentie, gevoel, gedachten, communicatie, gedrag – alles moest overeenkomend zijn, want zo ben ik dan dus. En ja, dat moest ik uitdragen naar de buitenwereld in de vorm van een consistente identiteit.

Dus ik zat vast in de overtuiging dat ik slechts één bij mijn ware zelf behorende identiteit bezat. Wat een stress, spijt, rotgevoel als ik dan iets had gedaan, gezegd, gedacht of gevoeld wat niet bij mijn zo ben ik identiteit paste. Wat ik dan deed? Dan ging ik aan de slag met naar de buitenwereld toe het in balans brengen daarvan (lees boetedoen of compenseren voor). En dat uitte zich in harder werken, ‘please’ gedrag en vooral iets goeds doen om datgene wat niet bij mijn zo ben ik had gepast op te heffen. Want zo was ik nu eenmaal. Toch? Of moest ik mij dan een compleet nieuwe identiteit aanmeten…

En zoals ik vasthield aan mijn identiteit, zo verwachtte ik dat ook van anderen. Ik observeerde iedereen om mij heen en meende hun consistentie (waarheid met bijbehorende identiteit) te kunnen definiëren. Ja, en als ik dan verrast werd door bepaald gedrag of door verandering van iemand, dan paste ik zijn of haar identiteitshokje daarop aan. Soms met compassie, soms met tegenzin door teleurstelling. En zo was het dat soms het contact met diegene intensiever werd, soms minder, en soms verdween het helemaal (als het hokje aanpassen te veel pijn had gedaan).

Psychologie van identiteit – hokjesdenken

Wat mij betreft is de motivering – mijn onderliggend verlangen – ‘Ik wil mij veilig voelen.’ Door hokjes (ook wel schematisch denken genoemd) meende ik de wereld en mijzelf beter te begrijpen en te voorspellen. Ik verwachtte dat het resultaat slimheid en rust zou zijn.

De waarheid van mijn ware zelf voelde consistent en dus moest mijn identiteit dat ook zijn. Maar in de praktijk veranderde mijn identiteit steeds. In de loop van mijn leven wijzigde mijn mening, intentie, gevoel, gedachten en mijn uiterlijk. Soms zag ik er zo uit. Soms stelde ik er een mening bij. Soms voelde ik mij ineens heel anders tegenover iets. Als ik oude foto’s van mijzelf bekeek kon ik vooral (glim)lachen om ‘jeetje wat was ik toen stellig over dat, nu weet ik wel beter’ en ‘jeetje wat een kleding- of haarstijl, wat dacht ik wel niet’ of ‘o ja, toen zat ik in die fase’. Om dit besef van inconsistentie op te heffen nam ik de volgende overtuiging aan:

‘Waarheid van mijn ware zelf is een zoektocht – een stip op de horizon – als ik mij inzet en in beweging blijf, kom ik uiteindelijk bij die waarheid.’

Dus ik ben altijd voor verandering. Oef…dan ben ik daarin tenminste consistent. Zelftwijfel en oordelen zullen wel verdwijnen als ik de stip op de horizon van mijn ware zelf bereik. Mijn beloning van mijn zoektocht is rust (althans dat hield ik mijzelf voor, want ik ervaarde alsmaar meer onrust).

Waarheid van je ware zelf is er al nu

En dan word je oordelen en zelftwijfel beu. Zo beu dat je bereid bent te onderzoeken of je overtuiging van één identiteit hebben wel overeenkomt met je ware zelf realiseren. Je laat je identiteit los en je accepteert dat je soms dit bent en soms dat, soms dit doet en soms dat. Alles kan soms zo zijn. Het controlerende regime van een identiteit hebben is dan niet nodig. De leefregels verdwijnen naar de achtergrond. Hoe bevrijdend!

Als bonus ervaar je dat je meer open gaat staan voor andere gewaarwordingen en andere perspectieven, zoals die van je gevoel, je intuïtie en die van anderen om je heen. Als dubbele bonus ervaar je dat je steeds minder streng wordt voor jezelf (en voor anderen). Je constante oordelen vermindert en gevoelens van compassie komen daarvoor in de plaats. Je vertrouwt jezelf steeds meer (en daardoor anderen ook steeds meer). De meeste mensen (waaronder jijzelf) blijken dan toch te deugen (en veilig te zijn).

En toen voelde ik dat de waarheid van mijn ware zelf het nu is en iedere dag ontvouwt deze zich vanzelf iets meer. Er is geen stip aan de horizon, zoektocht of identiteitscrisis meer nodig. Integendeel, deze remmen je ware zelf af omdat je zoveel energie verspilt aan je zoektocht (het nu nog niet goed genoeg zijn) en houden aan leefregels van een identiteitsregime.

Ik realiseerde mij dat ik veel mooie dingen (en mensen) om mij heen had uitgesloten als ik meende dat deze dingen en mensen mijn identiteitsregime deden wankelen. Zonde. Nu is het anders.

Je hoeft geen moeite te doen voor je waarheid van je ware zelf in de toekomst. Je ware zelf is al in je bezit en zal zich steeds meer openbaren. Het is genoeg om meer bewust van het NU te zijn.

Bevrijd jezelf van ‘identiteit’ en je staat meer bewust open voor de waarheid van nu.